6. Jaka jest podstawa prawna, w oparciu o którą samorząd musi przekazać szkole środki na ucznia z orzeczeniem?
Niestety, obowiązujące przepisy, regulujące sposób wykorzystywania przez gminy i powiaty dochodów z subwencji, nie tylko nie nakazują samorządom przekazywania do przedszkola lub szkoły zwiększonej kwoty subwencji, naliczanej na ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, ale wręcz gwarantują samorządom całkowitą swobodę w tym względzie. Urzędnicy zajmujący się oświatą niechętnie o tym mówią, zarówno na szczeblu ministerstwa, jak i samorządów, gdy tymczasem owe przepisy są zasadniczym źródłem cierpień wielu dzieci i ich rodzin, walczących o należne im prawo do uzyskania w szkole potrzebnego wsparcia.
Oto mechanizm: dochody gminy lub powiatu pochodzą z trzech źródeł: dochodów własnych (np. opłat, podatków), dotacji celowych oraz subwencji ogólnej z budżetu państwa. Z kolei owa subwencja ogólna dla gminy lub powiatu składa się z trzech części: wyrównawczej, równoważącej oraz oświatowej (zatem poprawna nazwa subwencji oświatowej to „część oświatowa subwencji ogólnej”).
Podstawa prawna: art. 3 ust. 1 oraz art. 4, 5 i 7 Ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2003 nr 203 poz. 1966)
Swoboda samorządów w wydatkowaniu środków naliczanych z tytułu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wystawionego dla konkretnego ucznia jest zagwarantowana w dwóch ważnych ustawach. Pierwsza z nich, Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, mówi o tym, że o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, a więc rada gminy (miasta) lub rada powiatu. Decyzja taka jest podejmowana w postaci uchwały budżetowej.
Podstawa prawna: art. 7 ust. 3 Ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2003 nr 203 poz. 1966)
Natomiast zgodnie z Ustawą o finansach publicznych środki publiczne pochodzące z poszczególnych tytułów nie mogą być przeznaczane na finansowanie imiennie wymienionych wydatków - chyba że odrębna ustawa stanowi inaczej.
Podstawa prawna: art. 42 ust. 2 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2009 nr 157 poz. 1240)
W świetle powyższych przepisów nie można domagać się od samorządu „oddania” subwencji szkole (nie mówiąc już o oddaniu jej dziecku). Można natomiast, i trzeba, stale przypominać o sposobie naliczania dodatkowych środków na danego ucznia z orzeczeniem.
Przepisem, na który może powołać się szkoła i rodzice dziecka walcząc o sfinansowanie potrzebnego wsparcia, jest odpowiednie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie (w roku szkolnym 2011/12 równolegle obowiązują jeszcze po dwie wersje tego rozporządzenia dla przedszkoli i szkół specjalnych oraz dla przedszkoli i szkół ogólnodostępnych lub integracyjnych, zob. pytanie 1).
W każdej z wersji tego rozporządzenia jest mowa m. in. o tym, że szkoła realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.