Na dobrej drodze do porozumienia z MEN

Otrzymaliśmy dzisiaj odpowiedź na nasze pismo dotyczące publikacji MEN. Poniżej kluczowe fragmenty autorstwa Pani Emilii Wojdyły - Zastępcy Dyrektora Departamentu Zwiększania Szans Edukacyjnych MEN, pod którymi moglibyśmy się w zasadzie podpisać. Punktem spornym pozostaje wciąż opinia co do tego, czy wszystkie te postulaty da się zrealizować w ramach obowiązującego prawa, czy też wymaga ono nowelizacji. Mamy jednak nadzieję, że w 2012 r. i w tej sprawie dojdziemy do porozumienia, a odpowiednie przepisy zostaną zmienione. Pełny tekst odpowiedzi zamieszczamy w załączniku na dole strony.

"Przepisy dotyczące warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych zobowiązują przedszkola i szkoły m.in. do zapewnienia odpowiednich warunków do nauki, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, prowadzenia zajęć specjalistycznych odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów (w szczególności zajęć rewalidacyjnych i resocjalizacyjnych), oraz zajęć, których celem jest integracja uczniów ze środowiskiem rówieśniczym i przygotowanie do samodzielności w życiu dorosłym. Realizacja tych zadań wymaga od organu prowadzącego przedszkole lub szkołę przekazywania zwiększonych środków finansowych na kształcenie uczniów niepełnosprawnych.

Poradnik przede wszystkim jednak podkreśla potrzebę współpracy rodziców ze szkołą oraz uczestniczenia przez nich w zespołowym planowaniu wsparcia dla dziecka, a także zachęca rodziców do zapraszania przedstawicieli organów prowadzących na te spotkania, by porozmawiać o sposobach wykorzystania środków pochodzących z dodatkowej wagi subwencyjnej. Przekazywanie informacji o realnych potrzebach szkoły i podejmowanie  starań o uzyskanie środków na zaspokojenie tych potrzeb winno się odbywać na drodze dialogu między dyrektorem szkoły i organem prowadzącym Naturalnym sojusznikiem w tym zakresie dla dyrektora są rodzice uczniów. To, że przekazywane z budżetu państwa środki w ramach subwencji oświatowej nie są „znaczone” nie zwalnia organów prowadzących szkoły z obowiązku realizowania zadań określonych m.in. w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Organ prowadzący szkołę powinien podejmować decyzje w sprawie wydatkowania subwencji respektując obowiązujące regulacje prawne, dbając o realizację prawa do pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz właściwe wykorzystanie środków finansowych przekazanych z budżetu państwa do budżetu jednostki samorządu terytorialnego w ramach części oświatowej subwencji ogólnej z tytułu posiadania przez ucznia orzeczenia potrzebie kształcenia specjalnego.

To, że samorząd samodzielnie dysponuje swoimi dochodami, w tym środkami otrzymanymi w ramach subwencji ogólnej, nie oznacza, że lokalne społeczności nie powinny artykułować swoich oczekiwań, wobec wybranych przez siebie władz samorządowych i wyrażać swoje oceny stopnia zaspokojenia potrzeb lokalnych."

Dodatkowo wklejamy fragmenty odpowiedzi na pismo Pani Dyrektor, gdzie proponujemy wyznaczenie w MEN osoby odpowiedzialnej za wsparcie opiekunów osób z niepełnosprawnością. Mamy nadzieję, że MEN przychyli się do takiej prośby, o czym oczywiście natychmiast poinformujemy.

Bardzo dziękuję za odpowiedź i jednoznaczne stanowisko popierające konieczność realizacji potrzeb osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Oczywiście nie jest tak, że wszędzie jest źle, a uczeń z niepełnosprawnością nie ma szans na otrzymanie wsparcia. Stoimy jednak na stanowisku, że w przypadku placówek ogólnodostępnych, których przede wszystkim dotyczy nasz projekt, jest to zjawisko bardzo częste. Niestety samorządy na skutek ograniczeń budżetowych tną wydatki na wsparcie, a zjawisko to dotyczy także Warszawy.

Odnosząc się do zacytowanej w Pani odpowiedzi wypowiedzi Prezydenta Paszyńskiego chciałbym  przytoczyć mój wcześniejszy komentarz, gdzie przedstawiłem wyjaśnienie tego pozornie korzystnego dla uczniów z orzeczeniem zjawiska. Duże wydatki na oświatę w Warszawie powiązane są przede wszystkim z wyższymi od średniej (a tym samym od subwencji) wynagrodzeniami nauczycieli, jak i dużym (znacznie wyższym od średniej krajowej, a tym bardziej dla gmin wiejskich) odsetkiem uczniów w placówkach specjalnych. Co jest oczywiście ważne, ale nie przekłada się na dodatkowe wsparcie dla uczniów z niepełnosprawnością w placówkach masowych. Jednocześnie dysponujemy wieloma przypadkami (z Warszawy!), gdzie wsparcie dla uczniów z niepełnosprawnością w placówkach ogólnodostępnych i integracyjnych nie było wystarczające i poprawiło się jedynie na skutek naszego działania. Co więcej nie każdy samorząd jest tak bogaty, jak stołeczny.

Tylko w  roku 2012 w ciągu sześciu dni roboczych otrzymaliśmy dziesięć różnych próśb o interwencję z całej Polski. Kilka z tych spraw przekierowaliśmy do MEN. W tym między innymi kwestię braku doprecyzowania art. 80, który powoduje, że placówki publiczne prowadzone przez podmiot niepubliczny otrzymują od organu prowadzącego jedynie kwoty wynikające z subwencji bazowej (tzw. standard A), bez dodatkowych wag za niepełnosprawność (sprawa znana jest Panu Jerzemu Jakubczakowi z MEN), problem z zapewnieniem dowozu dla ucznia z orzeczeniem, brak nauczyciela wspomagającego/asystenta, brak zajęć rewalidacyjnych, fikcyjnej terapii integracji sensorycznej, itp. Chcielibyśmy też zauważyć, że dziennie z naszego serwisu (w tym informatora dla rodziców) korzysta ponad 100 osób, co świadczy o ogromnym zapotrzebowaniu na pomoc i jednocześnie o skali problemu.

Jednocześnie chciałbym podkreślić, że mimo uwag krytycznych dotyczących poradnika, jako rodzice uczniów z niepełnosprawnością doceniamy fakt, że jest on dostępny na stronach MEN. Mamy nadzieję, że w 2012 r. uda nam się wspólnie wypracować zmiany w Ustawie o systemie oświaty zabezpieczające w lepszy sposób interesy rodziców i opiekunów uczniów z niepełnosprawnością. Także dlatego, że jesteśmy małym stowarzyszeniem i nie jesteśmy w stanie interweniować nawet w części przypadków, które do nas trafiają. Dlatego tak bardzo apelujemy o wprowadzenie rozwiązań systemowych i poprosiliśmy o wsparcie Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Mamy także nadzieję na spotkanie w tej sprawie z Panią Minister.

Mamy też propozycję, by powołać takiego Rzecznika Uczniów Niepełnosprawnych w strukturach MEN, albo wskazać nam osobę do kontaktów roboczych, która mogłaby pilotować sprawy uczniów, który mają problemy z realizacją orzeczeń. Z przyjemnością nagłośnilibyśmy namiary na taką osobę. Być może dostęp do podobnej liczby oraz rodzaju skarg, które do nas spływają przekonałby Państwa, że zjawisko łamania prawa do edukacji uczniów z niepełnosprawnością nie jest incydentalne, a ma charakter masowy.

Z poważaniem

Paweł Kubicki